TOELICHTING OP AMENDEMENT: Weerstandsvermogen

vrijdag 4 november 2011

Samenvatting
De wijze waarop in de Venlose begroting weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit wordt bepaald, wijkt wezenlijk af van datgene wat in vergelijkbare Limburgse gemeenten geschiedt. Deze Venlose methode leidt ertoe dat daardoor een onvolledig beeld ontstaat wat betreft de mogelijkheden tot opvang van (toekomstige) risico’s. Als gevolg hiervan wordt nu in de Meerjarenbegroting 2012-2015 nog drie jaren lang telkens een bedrag van 1,6 milj. € extra bezuinigd, een bedrag dat op andere wijze ingezet had kunnen worden.

Vergelijking met andere gemeenten
Het is opvallend dat nóch het BBV , nóch het GFT een “verplichte” wijze voorschrijven waarop de gemeenten hun weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit berekenen. Dit in tegenstelling tot enkele jaren geleden, toen bepaalde percentages van het “Totaal der Lasten” of van het GUN (genormeerd uitgavenniveau) als criterium werden gebruikt. Op dit ogenblik beoordeelt de Provincie enkel of het geheel van een aantal reserves voldoende is om de verwachte risico’s op te vangen.

Voor het navolgende werd de in het BBV voorgeschreven paragraaf over het vaststellen en beoordelen van het weerstandsvermogen in de begrotingen van de volgende gemeenten vergeleken met Venlo: Maastricht, Sittard, Heerlen, Roermond, Peel en Maas, Venray en Weert.
Een belangrijke slotsom die uit deze vergelijking getrokken kan worden, is de vaststelling dat Venlo wel een heel beperkte, té beperkte omschrijving geeft van het weerstandsvermogen. In tegenstelling tot andere gemeenten rekent Venlo daartoe enkel de Algemene Reserve, een beperking waarmee Venlo zichzelf flink tekort doet.

Cruciaal is in dit kader de vaststelling in het rapport Provinciaal Toezicht , (pag. 49) dat de Venlose weerstandscapaciteit > 41 milj. € bedraagt, en de volgende opmerking op pag. 50:

Opgemerkt wordt dat Venlo bij de beoordeling van haar weerstandscapaciteit vooralsnog alleen de algemene reserves en de post onvoorzien betrekt.

Met andere woorden:

Venlo mag bij de beoordeling van het weerstandsvermogen ook andere reserves tellen, -op de wijze zoals dat ook in andere Limburgse gemeenten gebeurt.

Twee verschillende voorbeelden ter verduidelijking:

1. Maastricht kent een Algemene Reserve van “slechts”5,1 milj. € (-dus nog minder dan Venlo!-), maar telt daarbij nog een aantal bestemmingsreserves op waardoor het totale weerstandsvermogen op 75 milj. € uitkomt. Als criterium hanteert Maastricht de “oude” 10%-norm van het Totaal der Lasten:

Totaal der Lasten 422,740 milj. €
Weerstandscapaciteit 75, 254
Als percentage 17,8%, dus ruim boven norm

2. Sittard Algemene Reserve 9,2 milj. €
Overige reserve 8,4 waarvan 6,4 Essent-gelden
Risicoreserve 8,4
Weerstandscapaciteit 27,3
Risicoschatting 17,7
Dus Dekkingspercentage 157% (ruim voldoende)

Wordt de Maastrichtse systematiek toegepast op de Venlose begroting 2012/15, dan verschijnt het volgende beeld:

Algemene Reserves 16, 5 milj. €
Totaal der Lasten 346, 2
Weerstandscapaciteit > 41 milj. €
Als percentage 14% voldoet dus aan norm

Wordt op de Venlose begroting de oude GUN-norm toegepast, ook dan voldoet Venlo aan minimum weerstandscapaciteit:
GUN Venlo 2011 : 105,4 milj. €. Daarbij wordt door het provinciaal toezicht geconstateerd dat Venlo met zijn Algemene Reserve in formele zin voldoet aan zijn eigen weerstandsnorm.

Conclusie
In tegenstelling tot wat in de Begroting 2012-2015 wordt aangegeven, voldoet het weerstandsvermogen (door “Toezicht” immers bepaalt op > 41 milj. €) aan elke norm. Niet voor niets mondt de provinciale beoordeling uit op de heldere waardering: voldoende!
Dus waarom nu nog drie jaar lang 1,6 miljoen euro extra in Algemene Reserve stoppen?

Algemene Reserve en Inkomensfunctie
Er zijn Limburgse gemeenten die de Essent-gelden mét hun inkomensfunctie (rente/dividend) hebben opgenomen in de Algemene Reserve, bijv. Venray , of die heel duidelijk bij het totale weerstandsvermogen betrekken, bijv. Weert . Zou Venlo dezelfde methode toepassen, dan zag de Algemene Reserve er heel anders uit.
Verder kan worden opgemerkt dat er gemeenten zijn die de Algemene reserve ook als financieringsvehikel inzetten door de “bespaarde rente” bij te schrijven op de exploitatierekening. Dit gebeurt bijvoorbeeld in de gemeente Peel en Maas.

Tot slot
Om te voldoen aan een voorwaarde die in de begeleidingsbrief bij de aanbieding van het provinciaal “Financieel verdiepingsonderzoek” is opgenomen en die ook nog eens in dat document zelf wordt benadrukt , dient Venlo de komende jaren tot een betere weerstandsratio te komen, namelijk de door Venlo zelf te beperkt geïnterpreteerde verhouding tussen reserves en risico’s. Dit is uiterst opmerkelijk, omdat het provinciaal “Toezicht” zelf het weerstandsvermogen ( > 40 miljoen €) als voldoende heeft gequalificeerd.

De oplossing kan vooralsnog hierin gevonden worden dat in elk geval voor de begroting 2012 een bedrag van 1,6 miljoen € vanuit de Essent-gelden met behoud van de inkomensfunctie naar de Algemene Reserve wordt overgebracht, zoals bijvoorbeeld in de gemeente Venray het geval is.
(Intussen is via Kadernota 2012/ProRap 2011-II al een keer 1,6 milj. aan Algemene Reserve toegevoegd).

Verder verdient het aanbeveling om met ingang van de Kadernota 2013 over te gaan op een ruimere, meer met andere Limburgse gemeenten overeenkomende berekening en beoordeling van de weerstandsvermogen/weerstandscapaciteit, ook al omdat de bestaande gemeentelijke nota “Risicomanagement en Weerstandsvermogen” voor het laatst december 2007 door de gemeenteraad is vastgesteld. “Toezicht” wijst erop dat op basis van de Verordening 212 eens in de vier jaar de risiconota dient te worden bijgesteld.

Hier wacht een zinvolle taak, met name voor de Auditcommissie (of een speciale werkgroep Financiën) om in overleg met het Provinciaal Toezicht in dezen tot een nieuwe opzet te komen.